Wie vandaag door de rustige bossen en heidevelden van de Brabantse Kempen wandelt, ziet een en al vredigheid. Toch speelden zich hier eeuwenlang spannende verhalen af. Over smokkelaars die in het donker de grens overstaken, en over sagen die van generatie op generatie werden doorverteld. De Kempen is een streek met een dubbele bodem. We nemen je mee.
Een streek op de grens
De Kempen ligt pal op de grens van Nederland en België, en juist die grens bepaalde eeuwenlang het karakter van de streek. Waar een grens is, is handel, en waar belasting wordt geheven, ontstaat smokkel. De uitgestrekte bossen en stille zandpaden waren daarvoor de ideale dekmantel: wie de weg kende, glipte ongezien van het ene land naar het andere.
Het werk van de smokkelaars
In donkere nachten brachten smokkelaars hun waar over de grens, vaak met manden of pakken op de rug. Boter, koffie, sigaretten en jenever waren geliefde handelswaar, simpelweg omdat ze aan de andere kant van de grens goedkoper of schaarser waren. Het was risicovol werk, met de douane op de hielen, en in de volksmond groeiden de slimste smokkelaars uit tot ware helden. Niet voor niets dragen veel families in de streek nog altijd een bijnaam die teruggaat op dat verleden.
De Cartierheide: stille getuige
Een van de plekken waar dit verleden nog voelbaar is, is de Cartierheide bij Eersel. De bossen vormden hier ooit smokkelgebied, en zelfs Napoleon liet er zijn sporen na. Wandel of fiets je er nu, dan waan je je ver van de bewoonde wereld, precies zoals de smokkelaars het wilden.
Sagen die blijven leven
Naast smokkelverhalen kent de Kempen een rijke traditie aan sagen: volksverhalen die het onverklaarbare verklaarden en die werden doorverteld bij het haardvuur. Ze waarschuwden voor het donkere bos, gaven vorm aan angst en bijgeloof, en werden bij elke vertelling een beetje mooier. Veel van die verhalen leven nog altijd voort in lokale namen en gebruiken.
De beroemdste legende: Zwarte Kaat
De bekendste sage van de streek is die van Zwarte Kaat, de roversheks die volgens de overlevering in 1596 samen met haar bende de Kempen onveilig maakte. Het verhaal past griezelig goed bij de tijd en de plek: een periode vol angst, een streek vol bos en een gemeenschap die behoefte had aan een verklaring voor het kwaad. Wil je het hele verhaal lezen? Dat vind je in onze blog over de legende van Zwarte Kaat. En wil je begrijpen hoe zulke heksenverhalen konden ontstaan, lees dan over de geschiedenis van heksenvervolging in de Kempen.
Beleef de verhalen zelf
Geschiedenis lezen is mooi, maar beleven is nog leuker. Bij Heksenjacht Bladel ga je via een GPS-speurtocht zelf op pad door het landschap waarin de legende van Zwarte Kaat ontstond, langs historische plekken en met raadsels die het verleden tot leven brengen. Zo word je voor een paar uur onderdeel van het verhaal.
Boek nu je ticket en ontdek de Kempen van haar mysterieuze kant.
